Eetstoornis en anorexia · 7 min lezen
Hoe ontstaat Anorexia Nervosa? De oorzaken

Veel mensen denken dat anorexia begint met dun willen zijn. Dat het vooral draait om uiterlijk of om afvallen. Maar zo simpel is het meestal niet. Er zijn verschillende oorzaken aan te duiden voor het ontstaan van anorexia.
Voor veel vrouwen begint het veel subtieler. Misschien wilde je wat gezonder eten. Of een paar kilo afvallen. Misschien zat je in een moeilijke periode in je leven en gaf controle over eten je een gevoel van houvast.
Langzaam verandert er iets. Eten wordt niet meer gewoon eten. Het wordt iets waar je steeds meer over nadenkt. Je gaat regels maken voor jezelf. Wat je wel mag eten. Wat niet. Wanneer wel. Wanneer niet.
Anorexia ontstaat zelden door één oorzaak. Meestal gaat het om een combinatie van factoren die samenkomen. In deze blog leg ik uit welke dat kunnen zijn.
Lees hieronder verder.
Podcast
Liever luisteren of kijken?
Ik heb hierover ook een podcast opgenomen.
Luister op Spotify
Anorexia: zo begon het bij mij
Toen ik 15 was kreeg ik een relatie met een jongen die acht jaar ouder was. Ik was head over heels, zoals je dan helemaal verliefd kon zijn. Alleen was die jongen niet zo committed aan onze relatie als dat ik was. En natuurlijk was het leeftijdsverschil veel te groot. Zo hebben we een jaar een knipperlichtrelatie gehad, waarin ik steeds weer werd teleurgesteld en onzekerder werd.
Totdat ik er klaar mee was: het ging uit en het bleef uit. Van liefdesverdriet viel ik een paar kilo af. “Mooi meegenomen!”, dacht ik nog. Maar al snel werden liet de weegschaal een steeds lager gewicht zien en werd eten, niet eten, en afvallen een obsessie. Ik had anorexia ontwikkeld. Met deze ervaring als aanleiding, maar niet als oorzaak.
Ik vond dit altijd maar gek. Want ik had niet iets heel naars meegemaakt en als je een eetstoornis krijgt, dan begint dat met iets traumatisch toch? Later, toen ik meer begreep van hoe deze ziekte kan ontstaan, zag ik in dat er al wat factoren aanwezig waren, waardoor ik ‘aanleg’ had om anorexia te ontwikkelen. Ik was bijvoorbeeld erg perfectionistisch, ik kom uit een familie die hangt aan de dieetcultuur, en ik vond het moeilijk om mijn emoties te uiten.
Er is bijna nooit één oorzaak
Als iemand anorexia ontwikkelt, is er meestal niet één duidelijke reden aan te wijzen. Het is vaak een mix van verschillende dingen die bij elkaar komen.
Bijvoorbeeld je persoonlijkheid, je omgeving, gebeurtenissen in je leven en hoe je met emoties omgaat. Soms speelt ook je lichaam of je biologische aanleg een rol.
Voor de één begint het met perfectionisme en controle. Voor de ander met een moeilijke periode, stress of een laag zelfbeeld. En bij veel mensen lopen die factoren door elkaar heen.
Daarom is het ook zo belangrijk om verder te kijken dan alleen het eten. Anorexia gaat zelden alleen over eten. Een eetstoornis heeft altijd een functie, daar schreef ik deze blog over.
Algemene oorzaken van anorexia
Onthoud: ieder verhaal is uniek. En het is niet iemand schuld dat jij of iemand anders anorexia heeft. Maar er zijn wel een aantal algemene factoren die bijdragen aan het ontstaan van anorexia. Herken jij jezelf hier niet in, dan is dat niet gek of raar (check ook eens deze 5 eye-openers dat je anorexia ontwikkelt of hebt). Dit zijn de belangrijkste:
Biologische factoren
Erfelijkheid
Wist je dat de kans op het ontwikkelen van anorexia hoger is als iemand in je familie een eetstoornis heeft gehad? Genetische aanleg speelt een rol. Sommige mensen hebben simpelweg een grotere 'aanleg’ voor het ontwikkelen van anorexia.
Hormonale veranderingen
De puberteit is een periode van enorme hormonale schommelingen. Dit kan niet alleen je lichaam veranderen, maar ook je hoe je je voelt en hoe je naar jezelf kijkt (zelfbeeld). Voor sommigen kan dit een factor zijn voor obsessief gedrag rondom eten en gewicht.
Psychologische factoren
Negatief zelfbeeld
Veel mensen met anorexia hebben een diepgeworteld gevoel minder te zijn dan andere mensen. Ze denken dat ze niet goed genoeg zijn zoals ze zijn, en proberen dit te compenseren door ‘perfect’ te zijn in hun eetgedrag. Afvallen kan je een gevoel geven wél ergens goed in te zijn. Misschien krijg je complimenten of merk je dat mensen anders naar je kijken. Dat kan het idee versterken dat dunner worden iets positiefs is.
Maar ondertussen wordt je eigenwaarde steeds meer gekoppeld aan je gewicht en aan wat je wel of niet eet. Daardoor kan het steeds moeilijker worden om los te komen van die controle.
Perfectionisme
Ik wilde alles graag heel goed doen en voelde me ongelooflijk rot als ik een slecht cijfer had gehaald of als iemand niet tevreden was of boos op me was. Misschien herken je dat. Het gevoel dat het nooit goed genoeg is. Dat je nog beter je best moet doen. Nog meer discipline moet hebben.
Controle over eten kan dan voelen als iets waar je wél grip op hebt. Als je minder eet, voelt dat misschien als kracht of als bewijs dat je sterk bent.
Moeite met emoties uiten
Ik vond het lastig om te laten zien dat ik verdrietig of boos was. En soms voelde die emoties ook als te groot of te veel voor mij. Voor sommige mensen voelt anorexia daarom als een manier om grip te krijgen op overweldigende emoties. De eetstoornis zetten ze dan in als copingmechanisme, om om te gaan, met stress, verdriet of angst.
Herken je jezelf in dit soort patronen? In mijn herstelgids leg ik uit welke eerste stappen helpen om weer rust rondom eten te krijgen. Download de gratis herstelgids hier.
Sociale en omgevingsfactoren
Pesten
Nare opmerkingen over je uiterlijk of gewicht kunnen een diepe indruk maken, vooral bij jongeren. Pesten op school of binnen de familie kan bijdragen aan een laag zelfbeeld en de drang om af te vallen. Soms kan dit ook het gevoel geven dat het pesten dan overgaat, als je dunner bent.
Vergelijking en groepsdruk
Op social media zie je voornamelijk de leuke ‘buitenkant’ van mooie mensen die alles voor elkaar lijken te hebben. Foto’s en video's van ogenschijnlijk 'perfecte' lichamen en levens wekken de indruk dat je er alleen toe doet als je slank en aantrekkelijk bent.
Trauma
Traumatische ervaringen, zoals misbruik, pesten of een nare thuissituatie, kunnen een belangrijke rol spelen in het ontstaan van anorexia. De eetstoornis voelt dan als een manier om controle te krijgen in een omgeving die onvoorspelbaar of onveilig lijkt. Of om om te kunnen gaan met alle emoties die komen kijken bij een trauma.
Culturele invloeden
Het Westerse schoonheidsideaal
We leven in een maatschappij waarin slankheid wordt verheerlijkt. Modellen, influencers en beroemdheden hebben vaak dunne lichamen, terwijl zwaardere mensen moeten opboksen tegen allerlei vooroordelen (ik schreef een blog over de invloed van social media als je anorexia hebt). We hebben een tijdje de body positivity culture gehad, maar ook die lijkt weer op de terugweg te zijn. Jongeren krijgen zo een enkelzijdig beeld van wat ‘mooi’ en ‘goed’ is en krijgen het gevoel te moeten voldoen aan onrealistische schoonheidsnormen.
Dieetcultuur
Van detoxen, intermittent fasting tot caloriearme, light snacks: de dieetcultuur is helaas overal. Zo leren jongeren om labels te plakken op eten: gezond/ongezond, goed/slecht. Misschien heb je ook het idee dat minder of slanker of ‘gezonder’ eten en dun zijn goed is.
Hoe begint anorexia vaak? De triggers
Wat belangrijk is om te weten, is dat het nooit iemand bedoeling is om anorexia te ontwikkelen. Vaak begint het met bewust of onbewust afvallen en dragen een of meerdere van bovenstaande factoren bij, bij de ontwikkeling van een eetstoornis.
Lijnen en diëten
Veel eetstoornisverhalen beginnen met een paar kilo willen verliezen. Misschien om je zelfverzekerder te voelen, om erbij te horen, of om een gevoel van controle te krijgen.
Misschien begon het met minder suiker eten. Of minder calorieën binnen krijgen. Of meer sporten. In het begin voelt dat misschien logisch of zelfs gezond. Maar als eten steeds meer regels krijgt en je steeds minder gaat eten, kan het langzaam omslaan in een patroon dat moeilijk te doorbreken is.
Onbedoeld gewichtsverlies
Anderen verliezen gewicht door ziekte of stress en krijgen vervolgens complimenten. Dit kan een gevoel van trots geven, wat overgaat in obsessief gedrag rondom eten.
Wat dus begint als ‘gezonder eten’ of (onbedoeld) een paar kilo afvallen kan omslaan in een restrictief patroon. Langzaam maar zeker worden de eetregels strenger, tot eten en gewicht je hele leven gaan bepalen.
Hoe ontstaat Anorexia? Door verschillende factoren dus
Anorexia ontstaat dus door een complexe combinatie van biologische, psychologische, sociale en culturele factoren. Het kan je het gevoel van controle geven over bijvoorbeeld je emoties, of een beter zelfbeeld, of meer zelfvertrouwen. Alleen hoe meer eetregels je voor jezelf oplegt, hoe meer je gedachten en uiteindelijk ook je leven door eten wordt beheerst. Dit leidt tot een negatieve spiraal van restrictie, angst, en controleverlies.
Het is belangrijk om te begrijpen dat iedereen een eigen verhaal heeft én dat het niet jouw schuld is. Herstellen van anorexia is mogelijk! Absoluut niet makkelijk, maar het kan. Echt. En het is de moeite waard, je krijgt je leven weer terug. Door het lezen van deze blog, te begrijpen hoe anorexia ontstaat, heb je een mooie eerste stap gezet. Zoek hulp. Praat met iemand die je vertrouwt. Je bent niet alleen en je hoeft het niet alleen te doen.
Herken je jezelf in wat je leest? Lees dan eens verder in mijn gratis herstelgids. 👇🏽
Veelgestelde vragen
Wat zijn de oorzaken van anorexia?
Anorexia ontstaat door een combinatie van biologische, psychologische, sociale en culturele factoren, zoals erfelijkheid en het Westerse schoonheidsideaal.
Hoe begint anorexia meestal?
Vaak begint anorexia met onschuldig lijngedrag of onbedoeld gewichtsverlies dat langzaam uitgroeit tot een obsessie over eten en gewicht.
Kun je genezen van anorexia?
Ja, met de juiste hulp en ondersteuning kun je volledig herstellen van anorexia. Het is niet makkelijk, het vraagt tijd en professionele begeleiding, maar het is het absoluut waard.

Gratis masterclass
Gratis gids | Herstel: zo lukt het wél
Met de 5 pijlers om los te komen van je eetstoornis en praktische tips van mij als ervaringsdeskundige (anorexia en eetbuien).



